Kasteel Doorwerth

De brand van 1260 en de stenen woontoren

De oudste vermelding van Doorwerth dateert uit 1260, toen de heer van Vianen het kasteel belegerde en in brand liet steken. Vermoedelijk was de aanval een door de graaf van Gelre opgelegde bestraffing voor de rooftochten van Berend van Dorenweerd, de vroegst bekende eigenaar.

Na de verwoesting werd de burcht hersteld. Tot de oudste bouwdelen behoort een middeleeuwse, rechthoekige woontoren van ongeveer 10 bij 15 meter. Die was aanvankelijk afzonderlijk door een gracht omgeven. Door latere uitbreidingen groeide deze kern uit tot een complex met drie vleugels rond een kleine binnenplaats.

Van Homoet en Schellaert vergroten de burcht

Reinald van Homoet verwierf Doorwerth in 1435. Rekeningen uit dat jaar en het daaropvolgende jaar getuigen van omvangrijke bouwwerkzaamheden. Hij liet de zuidvleugel vergroten en de hoofdtoegang verplaatsen. Ook de bouw van de grote woontoren aan de noordvleugel, met uitkragende torentjes op de hoeken, wordt vermoedelijk aan hem toegeschreven.

In 1493 veroverde hertog Karel van Egmond het kasteel na een beleg van negen dagen. Een volgende bepalende ingreep kwam in 1560, toen Adam Schellaert van Obbendorf en Walrave van Voorst, vrouwe van Doorwerth, het kasteel ingrijpend lieten verbouwen. Die verbouwing bepaalde in belangrijke mate het huidige uiterlijk van de hoofdburcht. De hoge zadeldaken van de oost- en zuidvleugel eindigen in Gelderse topgevels uit de zestiende eeuw.

Johan Vincent van Schellaert van Obbendorf, een achterkleinzoon van Adam, liet in 1640 het poortgebouw bouwen. In datzelfde jaar werden ook dijken, een moestuin en boomgaarden aangelegd.

Verval, herstel en de oorlogsschade van 1944

Tijdens het Rampjaar 1672 bleef Doorwerth behouden. Eigenaar Anton van Aldenburg had familiebanden met de Deense koning, die toen een bondgenoot van Frankrijk was. Latere eigenaren uit de familie Van Aldenburg-Bentinck verbleven weinig op het kasteel, waarna het geleidelijk verviel.

Jacob Adriaan Prosper baron van Brakell kocht het vervallen kasteel in 1837, liet het herstellen en ging er wonen. Na het overlijden van zijn weduwe volgde opnieuw verval. De vereniging De Doorwerth, opgericht op initiatief van Frederic Adolph Hoefer, verwierf het kasteel in 1910. Een restauratie volgde van 1910 tot 1915. Hoefer bracht er ook zijn artilleriemuseum onder.

Tijdens de Slag om Arnhem in 1944 veranderde Doorwerth in een ruïne. Het naoorlogse herstel nam tientallen jaren in beslag en werd in 1983 voltooid. Daarbij diende de toestand uit de zeventiende eeuw als uitgangspunt.

Historische vertrekken, musea en moestuin

De omgrachte hoofdburcht heeft drie vleugels rond een kleine binnenplaats. Daarbij liggen het poortgebouw en een grote voorburcht met een eigen toegangspoort. Van de zuidwesttoren bleef na de oorlogsschade en de daaropvolgende afbraak het onderste deel behouden.

Binnen zijn ingerichte historische vertrekken en museumcollecties zelfstandig te bezichtigen. Doorwerth huisvest het Nederlands Jachtmuseum en de Nationale Bosbouwcollectie. Groepsrondleidingen zijn op aanvraag mogelijk.

Ook het kasteelterrein, de historische moestuin en de omliggende natuurgebieden zijn toegankelijk. Op de voorburcht bevindt zich Kasteelcafé De Zalmen. Bij het kasteel staat bovendien een monumentale robinia met een stamomtrek van ongeveer zeven meter.